हिंदू सणांची तारीख दरवर्षी का बदलते?
हिंदू सण चांद्र महिन्यातील एका बिंदूशी — एखाद्या महिन्याच्या पक्षातील एका तिथीशी — बांधलेला असतो, ग्रेगोरियन दिनदर्शिकेच्या तारखेशी नव्हे. चांद्र वर्ष सौर वर्षापेक्षा सुमारे अकरा दिवसांनी लहान असते, त्यामुळे प्रत्येक सण ऋतूंमध्ये मागे सरकत जातो, जोपर्यंत अधिक मास येऊन तो पुन्हा जुळवून घेत नाही. मकर संक्रांत, पोंगल आणि बैसाखीसारखे काही सण सूर्यावरून ठरतात, म्हणून ते जवळजवळ हलतच नाहीत.
माझ्या शहराची तारीख भारतापेक्षा वेगळी का?
तिथी पृथ्वीवर सर्वत्र एकाच क्षणी सुरू होते आणि एकाच क्षणी संपते — पण सण त्या क्षणाला व्यापणाऱ्या स्थानिक दिवशीच येतो. ह्यूस्टनमध्ये सूर्योदय दिल्लीपेक्षा सुमारे साडेअकरा तास मागे असतो, त्यामुळे दिल्लीच्या दुपारी सुरू होणारी तिथी आधीच्या ह्यूस्टन सूर्योदयापर्यंत सुरूच झालेली नसते. याच कारणाने एकच सण भारतात आणि अमेरिकेत वेगळ्या तारखांना येतो, आणि म्हणूनच फक्त भारतीय तारखा दाखवणारे पान परदेशात उपयोगाचे नसते.