મકર સંક્રાંતિ એટલે સૂર્યનો મકર રાશિમાં પ્રવેશ અને ઉત્તરાયણનો — સૂર્યની છ મહિનાની ઉત્તર તરફની યાત્રાનો — આરંભ. ચંદ્રને બદલે સૂર્યના આધારે નક્કી થતા ગણ્યાગાંઠ્યા હિન્દુ તહેવારોમાં આ એક છે; એટલે જ ચંદ્ર આધારિત તહેવારો અઠવાડિયાં સુધી ખસતા રહે છે ત્યારે આ દર વર્ષે 14 જાન્યુઆરીની આસપાસ જ ટકી રહે છે.
કેવી રીતે ઊજવાય છે
આ દિવસ અનેક નામે લણણીના પર્વ તરીકે ઊજવાય છે — તમિળનાડુમાં પોંગલ, ગુજરાતમાં ઉત્તરાયણ, આસામમાં માઘ બિહુ, પંજાબમાં માઘી. તલ-ગોળની મીઠાઈ, નદીસ્નાન અને પતંગ ચગાવવી એ આ દિવસની ઓળખ છે.